Xét tuyển đại học 2026: Hệ thống xác định thí sinh trúng tuyển như thế nào?

Mùa tuyển sinh đại học năm 2026 ghi nhận nhiều thay đổi quan trọng trong quy chế tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo khiến điều kiện xét tuyển chặt chẽ hơn so với các năm trước.

Không đạt ngưỡng tối thiểu sẽ bị loại sớm

Theo ông Nguyễn Anh Dũng - Phó vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo), đối với thí sinh tốt nghiệp THPT năm 2026, điều kiện để được đăng ký xét tuyển vào tất cả các phương thức tuyển sinh là phải có tổng điểm ba môn thi tốt nghiệp THPT trong tổ hợp xét tuyển (hoặc điểm toán, văn và một môn thi khác) đạt từ 15 điểm trở lên (thang điểm 30), chưa tính điểm ưu tiên và điểm cộng.

Quy định này không áp dụng đối với thí sinh được đặc cách xét tốt nghiệp hoặc được miễn thi tốt nghiệp THPT. Bộ đã công bố ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào đối với ba nhóm ngành gồm đào tạo giáo viên, sức khỏe và pháp luật.

Cụ thể, nhóm ngành sức khỏe có cấp chứng chỉ hành nghề bậc đại học có mức điểm sàn cao nhất là 22 điểm đối với ngành y khoa và răng - hàm - mặt, ngành y học cổ truyền và dược học có điểm sàn 20, các ngành còn lại 18 điểm.

Đối với nhóm ngành đào tạo giáo viên trình độ đại học có điểm sàn 20. Riêng các ngành giáo dục thể chất, sư phạm âm nhạc và sư phạm mỹ thuật là 19 (áp dụng với tổ hợp xét tuyển gồm ba môn văn hóa). Các ngành thuộc lĩnh vực pháp luật Bộ quy định điểm sàn là 20 điểm.

Mức điểm trên được xác định từ kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 đối với thí sinh khu vực 3, tính theo tổng điểm ba môn hoặc bài thi trong tổ hợp xét tuyển trên thang điểm 30, không nhân hệ số, không tính điểm cộng và áp dụng thống nhất cho thí sinh học Chương trình giáo dục phổ thông 2006 và 2018.

PGS.TS Nguyễn Ngọc Khôi - Trưởng phòng đào tạo Trường đại học Y Dược TP.HCM - cho biết ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào do Bộ công bố là điều kiện tối thiểu để thí sinh được tham gia xét tuyển. Trên cơ sở đó, mỗi trường sẽ công bố điểm sàn bằng hoặc cao hơn mức quy định của Bộ.

Một điểm mới đáng chú ý trong mùa tuyển sinh năm nay là yêu cầu môn toán hoặc văn phải chiếm tối thiểu 1/3 trọng số của tổ hợp xét tuyển. Quy định này đồng nghĩa các trường không thể tăng hệ số quá cao cho ngoại ngữ hoặc các môn khác để làm giảm vai trò của toán hoặc văn trong tổ hợp xét tuyển.

Chẳng hạn nếu tổ hợp toán - lý - tiếng Anh đều có hệ số 1 thì môn toán chiếm đúng 1/3 trọng số và đáp ứng quy định. Nếu tiếng Anh được nhân hệ số 2 thì trọng số của toán chỉ còn 1/4 và tổ hợp này sẽ không còn phù hợp với quy định mới.

Cạnh đó phương thức xét tuyển học bạ cũng có sự điều chỉnh. Thay vì chỉ tính điểm lớp 12 hoặc 5 học kỳ như trước đây, từ năm 2026 các trường sẽ sử dụng kết quả học tập của cả ba năm THPT, góp phần đánh giá toàn diện quá trình học tập của thí sinh.

Thay đổi khác được nhiều thí sinh quan tâm là việc khống chế tổng điểm cộng tối đa không vượt quá 3 điểm trên thang điểm 30. Theo quy chế, điểm thưởng dành cho diện tuyển thẳng tối đa 3 điểm, điểm xét thưởng đối với thành tích hoặc năng khiếu đặc biệt tối đa 1,5 điểm, điểm khuyến khích từ chứng chỉ ngoại ngữ hoặc chứng chỉ quốc tế cũng chỉ tối đa 1,5 điểm.

Đáng lưu ý, chứng chỉ ngoại ngữ chỉ được sử dụng để quy đổi điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển hoặc làm điểm khuyến khích. Bảng quy đổi phải có tối thiểu 5 mức điểm chênh lệch ứng với thang điểm của chứng chỉ.

Nếu cơ sở đào tạo đã sử dụng chứng chỉ để quy đổi điểm thì không tiếp tục cộng điểm khuyến khích nhằm tránh tình trạng một chứng chỉ được hưởng ưu tiên hai lần.

Ngoài ra, quy định về ưu tiên khu vực cũng được điều chỉnh khi chỉ căn cứ vào nơi học THPT để xác định đối tượng ưu tiên. Điều này được kỳ vọng sẽ tạo sự thống nhất và minh bạch hơn trong quá trình xét tuyển.

Hệ thống chọn nguyện vọng, xác định trúng tuyển thế nào?

Một trong những câu hỏi được nhiều thí sinh đặt ra là nếu đủ điểm ở nhiều trường thì hệ thống sẽ lựa chọn như thế nào?

Giải thích về nguyên tắc vận hành của hệ thống, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học - cho biết toàn bộ nguyện vọng của thí sinh đều được xử lý trên hệ thống hỗ trợ tuyển sinh chung. Sau khi đối chiếu điều kiện trúng tuyển ở tất cả các nguyện vọng đã đăng ký, mỗi thí sinh chỉ trúng tuyển một nguyện vọng cao nhất mà mình đủ điều kiện.

Theo quy chế, việc xét tuyển được thực hiện theo nguyên tắc bình đẳng giữa các phương thức và các tổ hợp xét tuyển, không phụ thuộc vào phương thức đăng ký.

Trong trường hợp nhiều thí sinh có cùng điểm xét tuyển ở cuối danh sách, hệ thống sẽ ưu tiên người có điểm cộng thấp hơn. Nếu điểm cộng vẫn bằng nhau thì sẽ xét đến thứ tự nguyện vọng, trong đó nguyện vọng cao hơn sẽ được ưu tiên trước.

Tuy nhiên với ngành sư phạm, thí sinh chỉ được xét tuyển nếu đăng ký trong 5 nguyện vọng đầu tiên. Trong khi các trường thuộc khối quốc phòng, công an vẫn thực hiện theo quy định riêng với yêu cầu đăng ký nguyện vọng 1.

"Như vậy, nếu thí sinh đăng ký vào các ngành sư phạm hoặc khối quốc phòng, công an mà không xếp thứ tự nguyện vọng theo quy định thì coi như bị loại", ThS Lê Văn Hiển - phụ trách Phòng đào tạo Trường đại học Luật TP.HCM - nói.

Theo kế hoạch từ ngày 29-7 đến 17h ngày 30-7, các trường đại học sẽ tải dữ liệu và rà soát cơ sở dữ liệu trên hệ thống, chuẩn bị tổ chức xét tuyển.