Bộ trưởng Bộ GDĐT thông tin về lộ trình xây dựng bộ sách giáo khoa dùng chung

Tán thành quy định một bộ sách giáo khoa chung trên toàn quốc

Chiều 22/10, Quốc hội thảo luận tại tổ về ba dự án luật: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục 2019; Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi); Luật Giáo dục đại học (sửa đổi).

Dự thảo Luật giáo dục sửa đổi nhận được nhiều quan tâm của đại biểu Quốc hội khi đề cập đến quy định Nhà nước cung cấp một bộ sách giáo khoa sử dụng thống nhất trong phạm vi toàn quốc. Đồng thời, Chính phủ quy định việc miễn phí sách giáo khoa cho học sinh. Đây là nội dung được các đại biểu thảo luận sôi nổi.

Thống nhất cao với quy định có một bộ sách giáo khoa trên toàn quốc (tại Điều 32, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục), đại biểu Nguyễn Hữu Thông - Phó Trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Lâm Đồng – nhìn nhận, đây là chủ trương đúng đắn, hợp ý Đảng, hợp lòng dân.

Về nội dung quy định tài liệu giáo dục địa phương, đại biểu cơ bản tán thành với quy định theo hướng thẩm quyền tổ chức biên soạn cho UBND cấp tỉnh, HĐND cấp tỉnh thẩm định, chuyển thẩm quyền phê duyệt tài liệu cho Chủ tịch UBND tỉnh. Việc giao thẩm quyền cho địa phương chủ động thẩm định, phát hành là hợp lý, khắc phục tình trạng bất cập hiện nay.

Đồng tình với chủ trương quy định một bộ sách giáo khoa chung trên toàn quốc, đại biểu Dương Khắc Mai - Phó Trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Lâm Đồng - cho biết, qua hoạt động tiếp xúc cử tri tại địa phương, nhiều phụ huynh bày tỏ trăn trở khi có nhiều bộ sách có thể gây khó khăn cho học sinh nếu chuyển trường.

Đại biểu kiến nghị, cần xem xét quy định rõ việc in ấn bộ sách này như thế nào, để có thể truyền nối được, tránh lãng phí nguồn lực, giảm gánh nặng cho phụ huynh và học sinh.

Cũng ủng hộ việc thống nhất một bộ sách giáo khoa chung trên toàn quốc, đại biểu Thái Văn Thành – Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An nhận định, điều này không chỉ đảm bảo cơ hội tiếp cận bình đẳng cho học sinh, mà còn tạo thuận lợi cho công tác quản lý, thống nhất của cơ quan nhà nước về giáo dục, quản trị nhà trường và sự đồng bộ cho phụ huynh, giảm bớt sự phức tạp khi học sinh chuyển trường.

Nhận định chung về những điểm ưu việt của dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, đại biểu Thái Văn Thành cho rằng, dự thảo Luật thể hiện tính nhân văn rất cao, thông qua việc thực hiện giáo dục bắt buộc đối với cấp THCS (trước đây chỉ áp dụng cho cấp tiểu học).

Điều này bảo đảm sự công bằng trong tiếp cận giáo dục cho tất cả học sinh, bất kể hoàn cảnh khó khăn. Khi thực hiện giáo dục bắt buộc, Nhà nước có trách nhiệm chăm lo toàn diện, bao gồm miễn học phí, cung cấp sách giáo khoa và bảo đảm các điều kiện học tập. Trách nhiệm này được mở rộng cho mọi thành viên trong xã hội và toàn hệ thống chính trị.

Rà soát kỹ lưỡng để đảm bảo chất lượng

Về tài liệu giáo dục địa phương, đại biểu Thái Văn Thành cho rằng, luật quy định rõ việc giao quyền tự chủ cho địa phương trong xây dựng, thẩm định và ban hành chương trình giáo dục địa phương (về văn hóa, lịch sử, bản sắc). Sau khi được Chủ tịch UBND tỉnh thẩm định, địa phương có quyền in ấn. Quy định như vậy nhằm đảm bảo cơ chế để triển khai kịp thời, tránh tình trạng chậm trễ như trước đây.

Tán thành với chủ trương sử dụng một bộ sách giáo khoa chung trên toàn quốc quy định tại khoản 5, Điều 32, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh – Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng đề nghị cơ quan soạn thảo nên xem xét lại cụm từ “thực hiện các giải pháp xã hội hóa phù hợp về sách giáo khoa” trong dự thảo Luật.

Theo đại biểu, quy định như vậy dễ gây hiểu nhầm đến việc biên soạn nhiều bộ sách. Nếu xã hội hóa sách giáo khoa ở các khâu khác thì phải nêu rõ để tránh hiểu nhầm. Cụ thể, về xã hội hóa in ấn, phát hành: Khai thác năng lực của các đơn vị in ấn, phát hành ngoài Nhà nước để đảm bảo cung ứng sách kịp thời, số lượng lớn và có thể kiểm soát giá cả (Nhà nước đã có quy định về giá tối đa đối với sách giáo khoa).

Về xã hội hóa tài liệu tham khảo: Các bộ sách giáo khoa của các đơn vị ngoài Nhà nước đã biên soạn có thể được chuyển đổi vai trò thành tài liệu tham khảo, khuyến khích sự đa dạng về phương pháp giảng dạy và học tập, giúp giáo viên có thêm nguồn tài liệu phong phú mà vẫn giữ được tính chuẩn mực của bộ sách chính thống. Xã hội hóa trong các dịch vụ hỗ trợ: Đầu tư vào thư viện trường học, nền tảng học liệu số, và các hoạt động giáo dục khác.

Cho rằng, đây là chủ trương đúng đắn, được người dân trông đợi, tuy nhiên đại biểu Nguyễn Anh Trí - đại biểu Quốc hội Đoàn TP Hà Nội - nhìn nhận, việc xây dựng ngay một bộ sách giáo khoa thống nhất toàn quốc từ năm học 2026 - 2027 sẽ có nhiều khó khăn, thách thức, do thời gian không còn nhiều, khối lượng công việc lớn.

Lo ngại việc triển khai sẽ không kịp với tiến độ đặt ra, GS.TS Nguyễn Anh Trí đồng thời đặt câu hỏi tới Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn về phương án xây dựng bộ sách giáo khoa dùng chung. Ông cũng lưu ý, nếu Bộ dự kiến chọn 1 trong 3 bộ sách hiện hành làm bộ sách dùng chung thì cần rà soát kỹ lưỡng để đảm bảo chất lượng.

Liên quan đến chủ trương cung cấp bộ sách giáo khoa miễn phí, ông Nguyễn Tuấn Thịnh - Đại biểu Quốc hội Đoàn TP Hà Nội kiến nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu kỹ lưỡng, sớm ban hành các hướng dẫn cụ thể.

Theo đại biểu, có thể in sách giáo khoa phát cho các nhà trường và các nhà trường cho học sinh mượn học. Như vậy, vừa đảm bảo miễn phí, tiết kiệm, không phải lo việc hằng năm phải mua sách giáo khoa.

“Tất nhiên, trong quá trình sử dụng, có cuốn nào hư hỏng, học sinh làm mất, phải đền bù, cấp bù" - ông Thịnh kiến nghị và cho rằng, với phương án này, có thể giải quyết bài toán miễn phí sách giáo khoa cho học sinh cả nước.

Trao đổi một số nội dung liên quan đến sách giáo khoa, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn nhấn mạnh, bộ sách giáo khoa thống nhất dùng chung cho cả nước sẽ được triển khai ngay từ năm học 2026–2027.

Việc biên soạn, thẩm định, ban hành bộ sách giáo khoa thống nhất sẽ được thực hiện theo quy trình chặt chẽ, khoa học, kế thừa những kết quả đã đạt được của giai đoạn trước, đồng thời khắc phục những bất cập còn tồn tại.

Bộ GD&ĐT đang xây dựng đề án và trong đề án sẽ có phương án cụ thể. Về quy trình, Bộ sẽ xin ý kiến Tổng Bí thư về đề án, sau đó trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. "Cố gắng trong tháng 11 sẽ có phương án" - Bộ trưởng nói.