Chuyên gia gợi mở hướng đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai
Nhận định được đưa ra tại Hội nghị quốc tế VietTESOL (VIC) 2026, diễn ra từ ngày 27 đến 29/8 tại Đà Nẵng, do Hiệp hội Nghiên cứu và giảng dạy tiếng Anh Việt Nam, Trường Đại học Ngoại ngữ (Đại học Đà Nẵng), Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức, Hội đồng Anh là đối tác học thuật.
Với chủ đề "Tái định vị tiếng Anh: Từ ngoại ngữ thành ngôn ngữ thứ hai", hội nghị tập trung thảo luận các cách tiếp cận nhằm nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Anh, gắn với định hướng chiến lược của giáo dục Việt Nam.
Tại hội nghị, GS Barry O’Sullivan, Giám đốc Bộ phận Nghiên cứu Ngôn ngữ Anh, Hội đồng Anh, chia sẻ kinh nghiệm từ Hàn Quốc, Nhật Bản và Trung Quốc, qua đó đưa ra một số gợi mở cho Việt Nam trong quá trình chuyển tiếng Anh từ ngoại ngữ thành ngôn ngữ thứ hai.
Theo ông, Việt Nam cần thiết kế một hệ thống học tập toàn diện (comprehensive learning system), trong đó chương trình giáo dục, phương pháp triển khai và khảo thí, đánh giá được liên kết với nhau, lấy học sinh làm trung tâm và phù hợp với bối cảnh trong nước.
"Đây là điều phải tính đến đầu tiên khi triển khai chính sách, nếu không sau này sẽ rất khó triển khai đồng bộ", GS Barry O’Sullivan nói.
Về chương trình, ông cho rằng học sinh cần có cả cơ hội học tập chính khóa và trải nghiệm ngoài nhà trường, qua phim ảnh, âm nhạc, trò chơi và các hoạt động khác để tăng môi trường sử dụng tiếng Anh. Hiệu quả lớp học cũng phụ thuộc vào sự kết hợp giữa giáo viên, học liệu và môi trường học tập. Trong đánh giá, chuyên gia đề xuất kết hợp hoạt động kiểm tra kiến thức không lấy điểm với các bài thi lấy điểm trong học kỳ.
GS Barry O’Sullivan đánh giá đội ngũ giáo viên giữ vai trò quan trọng trong quá trình đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai. Theo ông, mục tiêu khó đạt được nếu thiếu giáo viên có chuyên môn, được đào tạo phù hợp và sẵn sàng đồng hành với chính sách.
Từ góc độ khảo thí, chuyên gia đánh giá cao định hướng của Việt Nam khi đặt ra tầm nhìn dài hạn cùng các mục tiêu trung và ngắn hạn. Tuy nhiên, một thách thức là đổi mới cách xây dựng bài thi, nhất là khi ngày càng có nhiều môn học được giảng dạy bằng tiếng Anh.
"Bài thi này phải phản ánh được hệ thống giáo dục mới mà Việt Nam theo đuổi", ông nói, đồng thời cho biết Hội đồng Anh sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam trong quá trình này.
Cũng trong khuôn khổ hội thảo, ông Andrew Milner, Quản lý học thuật, Hội đồng Anh khu vực Đông Á đã chia sẻ một số phát hiện ban đầu trong một nghiên cứu đang được tiến hành về giá trị của tiếng Anh tại Việt Nam. Công trình này khảo sát các bên liên quan với hơn 600 đáp viên, qua đó bổ sung cơ sở khoa học quan trọng nhằm khẳng định sự cần thiết và tầm quan trọng của việc đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai mà Việt Nam đang tiến hành.
Kết quả ban đầu cho thấy ngày càng nhiều người Việt xem tiếng Anh không chỉ là một môn học mà còn là công cụ kết nối với các cơ hội học tập, nghề nghiệp và đời sống. Trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng hội nhập, tiếng Anh cũng được nhìn nhận là nền tảng hỗ trợ người học tiếp cận thêm các ngôn ngữ như tiếng Nhật, tiếng Hàn.
Với người trẻ, tiếng Anh ngày càng hiện diện trong cả đời sống xã hội và môi trường số, từ học tập, làm việc đến giải trí.
Năm 2026 là năm thứ ba liên tiếp Hội đồng Anh đồng hành cùng VietTESOL với vai trò đối tác học thuật. Chuỗi hội thảo chuyên đề British Council Signature Series năm nay gồm 15 bài trình bày về phát triển giáo viên, kỹ năng sư phạm và các nghiên cứu liên quan, với sự tham gia của chuyên gia Việt Nam và quốc tế.
Theo Hội đồng Anh, các hoạt động này nằm trong định hướng hỗ trợ Việt Nam ở nhiều khâu, từ xây dựng chính sách, bồi dưỡng giáo viên, nâng cao chất lượng giảng dạy trong môi trường số đến phát triển giải pháp giảng dạy và khảo thí tiếng Anh.